DICTIONARY SKILLS / sözlük kullanımı,  LANGUAGE EDUCATION (Dil Eğitimi)

Sözlük Yabancı Dil için bir ‘uzay aracıdır’.

Dil herşeydir.  Sözlük de ‘dil’ için herşeydir.

Sözlük hem gerinin kadim bilgisini hem de çağının en ileri teknolojisini barındıran bir uzay aracıdır.  Dünyada neredeyse tüm teknolojiler uzay teknolojisini takip eder.  ‘Dil’de de herşey sözlüğün peşindedir.  Sözlük bir kararsızlık anında tüm şüpheleri ortadan kaldırır.  Birçok dil becerisinin temel bilgilerine bu başucu kitabından ulaşırız.

Neden sözlüksüz olmaz.

Sözlük Olmadan Dil Öğrenmek Kemansız Keman Öğrenmek Gibidir

İyi bir sözlük sahibi olmadan sakın Dil Öğrenmeye başlamayın.  Sözlük bir tavsiye değil olmazsa olmaz şarttır.  Malzemeniz olmadan makarna yapamaıyorsanız, piyano olmadan piyano çalamıyorsanız, kalem olmadan yazamıyorsanız sözlük olmadan yabancı dil öğrenemezsiniz.

Sözlük Kullanmaya Bilinen Kelimelerle Başlayın

Gerçekten başta çok garip görünebilir. Bir sözlük genellikle bilmediğimiz kelimelere bakmak için kullanılan bir kaynakçadır ancak eğer İngilizce öğrenmeye baştan başlamak istiyorsanız tam da tanıdık kelimelerle başlayın çünkü bilmediğimiz kelimeler gibi bildiğimiz kelimeleri de keşfe çıktığımız yerdir sözlük. Yeni başlayanlar için tek dilli yani ingilizce-ingilizce sözlükler yüzmeye başlayanlar için okyanusun korkutucu olması gibidir. Okyanuslar soğuk olur. Sert dalgalar ve bilmediğiniz hayvanlarla doludur. Yeni başlayanlar için sakin ve bildiğiniz kıyılar her zaman daha güvenli olacaktır.

Şimdi bir sözlük yolculuğunda bilinen bir sözcük üzerinden analiz yaparak aslında neyi anlatmaya çalıştığımı biraz daha somut görelim.
Longman Dictionary of contemporary English sözlüğünden ‘name’ bir inceleme yapacağız.

Bilinen Bir Kelime Olan ‘name’ ile Örnek Analiz: name

1. Aynı Kökten Türeyen Diğer Kelimeler 

Buradan edineceğimiz ön ve son ekleri bir şeker içine yerleştirir her kelimede aynı yöntemi uygulayarak kelimelerin nasıl türetildiğini görmüş oluruz. Beyin bunları kopyalayıp örnekler sayesinde bağlamıyla gördüğü için böyle depolayacaktır.
(isim hali)name
(fiil hali)name rename
(sıfat hali)named X unnamed nameless
(zarf hali) namely
elbette sözlük üzerine tıklattığınızda karşılıklarını da size verecektir.

2. Anlamların yanında ‘Bağlamı’ açıklayan özet kelime 

(bağlamınızdaki anlama sizi götürecek özet kelimeler)
Bazen sözlüklerde kayboluruz. Kelimelerin verilen anlamlarından hangisini seçeceğimizi bilemeyiz.
Kelimelerin önündeki navigasyon yerine kullandığımız özet kelimeler hızla aramakta olduğumuz anlama bizi götürürler. Örneğin:
Literary dil ile ilgili, technical teknik, informal resmi olmayan, business iş dünyasındaki kullanımlar ya da of person insan tanımlarken, of things cansızları tanımlamak için gibi ipuçları taşırlar. Tabi bildiğiniz kelimelere bakmak bir tanımın nasıl yapıldığına alışıncaya kadar elinizden tutacaktır. Yalnızca anlamları kavramakta değil aynı zamanda, kategoriye nasıl koyarız, açıklama ya da tanımlamalar nasıl yapılır fonksiyonu nasıl veririz gibi bilgileri pratik eder böylece metodoloji de öğrenmiş oluruz. Hatırlarsanız ¨Tanım yapmayı öğrenin konuşmaya başlayın¨ diye bir yazım vardı. Bu aynı zamanda bizi konuşmaya başlatacak emin ve güvenli yöntemlerden biri de olacak.¨Tırnak işareti içindeki bilgiler Longman Dictionary of Contemporary English¨ dan alınmıştır.

¨name(noun) 1.[of a person] what someone is called. (explanation)
2.[of a thing or place] countable what a thing, or organization, or place is called
3.[reputation] the opinion that people have about a person or organization.
4.[famous person/company/product] informal a person, company or product that is very famous or is known by many people
. . . 8. in the name of religion/freedom/science etc
. . . 12. take somebody’s name in vain
name (verb) 1. [to give somebody a name] to give someone or something a particular name
2. [say somebody’s or something’s name]to say what the name of someone or something is especially officially.
3. [choose somebody] to officially choose someone or something, especially for an important job or prize
. . . 6. name the day/date
. . . 7. name your price¨

Kelimeleri gruplamak tıpkı traffik ışıkları gibi anlamlarda doğruyu arayanlara hemen yolu gösterecektir. Zaman kazandırmakla kalmayıp, en doğru anlama en kısa yoldan gidilmesini de sağlar. [ ] gruplar braketlar içinde yer alır nerede kullanılacağına dair bir bilgi anlamına gelir. Bazen burada kelimenin eşanlamlılarına da rastlayabiliriz. Örneğin 3. anlamı reputation ile eşanlamlıdır.
Özet bulunmayan anlamlar yani alta gidildikçe daha fazla deyimsel anlamlar karşımıza çıkar. İlk anlamları dictionary meaning dediğimiz sözlük anlamı bir başka deyişle denotations üst anlamlarken altlara doğru deyimsel anlamlar yani connotations lar gelir.

3.  Kelime en çok kullanılan ilk 3000 arasında mı?
Bir kelimenin bir formu daha çok kullanılırken bir diğeri ise daha az kullanılabilmektedir.
Bir başka deyişle ilk 3000 kelime arasında ya da değil.
(isim hali) name (S1) konuşmada ilk 1000 e ve (W1) yazıda da ilk 1000 e girdiği bilgisi burada yer almaktadır.
(fiil hali) name (S2) konuşmada ise ilk 2000 ve (W2) yazıda ise yine ilk 2000 aktif kullanılan kelime arasındadır.
Örneğimizdeki isim ve fiil halleri kullanım sıklığı açısından farklı dilimdedir. Belki de biz o sebeple sadece isim formunu biliyoruz. Yani konuşma ve yazı gibi üretici yetilerde bu formu daha çok kullanıyoruz. Ancak bu fiil ya da sıfat formlarını ıskalamamızı gerektirmez.

4.  Kelime Türleri
Buradaki bilgiler artık bir kelime bilgisi olmanın yanısıra temel gramer bilgisi anlamına da geliyor.
Eğer bir isimden bahsediyorsak sayılıp sayılmadığı, bir fiilden bahsedecek olursak geçişli olup olmaması önemli olacaktır. Sayılan bir isim çoğul olacağı için cümlelerde alacağı fiiller değişebilecek ya da geçişli bir fiil için de nesne aranacaktır. Aksi halde bir öge eksikliği gramer hatası anlamına gelecektir.

5.  Kelime ile İlgili Özel Bilgiler ve Temel Ayırdlar
Günlük kullanımda named yerine called kullanılır
Örneğin: He had a friend called Mick

6.  Eşanlamlı ve Zıt Anlamlı Kelimeler

name (isim hali) reputation
name (fiil hali) call

7.  Telaffuz
name /neım/ iki slash arasında kelimenin hemen yanında okunuşları bulacaksınız. Telaffuz alfabesini çözmek elinizde. Ben de sesletim alfabesini bildiğim kelimelerle çözmüştüm. Elbette bazı sözlükler bazı farklılıklar içerir yani birden fazla sesletim alfabesi bulunur ancak ama zamanla daha önceden sesletiminini bildiğiniz kelimelerin okunuşlarından  yeni kelimelerin sesletim alfabesini çözebilirsiniz.

8.  Kültür

Bazı anlamlar oldukça özel bilgiler bir başka deyişle kültürel ögeler içerir.
Örneğin Londra’da ¨name¨ diye bilinen bir sigorta şirketine sahip aileye ait bilgi gibi.
Bu ise artık dil kültür ilişkisinde kültür kısmının konusuna girmektedir. Ancak bu bilgiyi hatırlayan birisi bununla birlikte depoladığı diğer bilgileri de hatırlayacaktır. Beynin çağırma ve hatırlama yönteminde bizim aptalca bulduğumuz bir bilgi yanındaki ile hatırlanacaktır. Bu da bir yandan dil’den başka bir yanımızı geliştirmektedir

9.  Kelime Öbekleri (Collocations)

fiil ve ‘name’ öbeği

¨make your name youself
e.g: He quickly made a name for himself in the Parisian art world.clear your name
big/famous/household name
have a name
give somebody a name
use a name
take a name
change your name
give (somebody) your name
know somebody’s name
use somebody’s name
call somebody’s name
sign your name

sıfat/isim ve ‘name’ öbeği

Christian name
last name /family name/ surname
middle name
full name
maiden name
married name
nickname
stage name
pen name ≈ pseudonym (formal)
under an assumed name
alias false name

appellation (formal) a very formal use
sobriquit (formal) a very formal use
a good name
a bad name

10.  Kelime kökenleri 
Kelimelerin nereden geldiği bilgisidir. Bir kelimenin başka dillerdeki ilk halleri ve geçirdikleri  değişimi görürüz. Etimoloji bilgisi bazıları için ilginçtir. Bu ilginçlik bunun yanında öğrendiklerimizin de hatırlanması anlamına gelecektir. Ayrıca diller arasında geçişleri görmek kültürler arası geçişlere dair fikirler vermektedir.

Sözlük rotası uzun bir tramway gibidir. Ne kadar uzun bir seyahat olursa o kadar çok ganimetle ineceğiz demektir. Kelimelerle çok zaman geçirmek bir dilde yapılacak en karlı egzersizdir.

 

 

 

 

 

Burası herkesin sayfası olabilir. Yani bir kedinin mama tasına eğilenlerin, parası az gönlü gani olanların, banyoda ve heryerde şarkı söyleyenlerin, sabırlıların, sürpriz severlerin, gezip tozanların, paylaşanların, cin fikirlilerin, içinden geldiği gibi yaşayanların. . .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir